RH Uyuşmazlığı
Rh uyuşmazlığında anne Rh negatif ve baba Rh pozitiftir, bebeğin de Rh pozitif olması durumunda uyuşmazlık ortaya çıkar. Gebeliklerin % 9′unda anne Rh negatif ve baba Rh pozitifdir ve bu % 9 riskli gebelik anlamına gelir. Ancak bu, bebekte mutlaka kan uyuşmazlığı olacak anlamını da gelmez. Anne negatif, bebek pozitif olduğu halde bu hastalık ortaya çıkmayabilir.
Hastalığın ortaya çıkması için aşağıdaki şartların biraraya gelmesi gerekir.
Anne negatif, bebek pozitif ise,
Bebeğin kanı anneye geçerse,
(Normal gebelik süresince bebekten anneye çok az miktarda kan geçer, ancak doğum anında bebekten anneye kan geçişi olabilir. Rh (-) kanı olan bir annenin, ilk Rh (+) çocuğunda kan uyuşmazlığı çok ender görülür. Ancak anne adayının kanı, daha önce yapılan bir yanlış kan transfüzyonu sonucu veya sonlanmamış bir gebelik, düşük sonucunda Rh pozitif bir kan ile temasa gelmişse ilk gebelikte de kan uyuşmazlığı görülebilir. Diğer yandan her Rh (-) anne ile Rh (+) babanın her çocuğu pozitif olacak diye de bir kural yoktur. Çocuk Rh negatif kana da sahip olabilir. Zaten eğer çocuk Rh (-) ise bir sorun olmayacaktır. Böyle bir ailenin ilk çocuğu Rh (-) ise, 2. çocuğun Rh faktörü ne olursa olsun bir uyuşmazlık ortaya çıkmayacaktır. Ancak Rh (-) annenin ilk çocuğu Rh (+) ise 2. çocuğun Rh (+) olması durumunda 2. çocukta uyuşmazlık bulgularının ortaya çıkması beklenir.)
Rh (-) annenin ilk çocuğunu doğururken, bebekten aldığı Rh (+) kana karşı, kendi vücudu bu kana yabancı olduğu için vücudun savunma mekanizmasının korumaya yönelik maddeler (antikor) üretmesi,
2.Rh (+) bebeğine hamile Rh (-) annenin, Rh (+) kana karşı ürettiği maddelerin kana karışması,
Rh (+) kana karşı anne tarafından üretilen bu maddelerin bebeğin kanı tarafından yabancılanıp, savaşması…
Belirtileri:
Hastalık hafif, orta ve ağır düzeylerde seyredebilir. Hafif düzeyde kansızlık olmaz, ancak hafif sarılık gözlenir.
Orta düzeyde ise, hafif kansızlık ve belirgin sarılığın yanı-sıra, karaciğer ve dalak büyümesi belirtileridir.
Kan uyuşmazlığını ağır şiddette geçiren bebeğin vücudu su toplar ve kanında asit oluşur. Bu tipte bebeklerin çoğu ölü doğar.
Tedavisi:
Hafif düzeyde kan uyuşmazlığı olan ve sarılığı bulunan bebeklerin kısa süre hastanede ışın tedavisi “fototerapi” alması gerekir. Daha sonra tedavi gerekmemekle birlikte hasta 3-6 hafta arası izlenmelidir.
Orta şiddetdeki kan uyuşmazlığında ise, hastanın kanı değiştirilmelidir.
Bu hastalıkta erken doğum ve anne karnında bebek ölümlerine rastlanacağından erken tanı ve uygun tedavi çok önemlidir. Rh (+) erkek ile evli tüm Rh (-) hamile kadınların devamlı olarak kontrol altında tutuması gerekir. Sık sık ultra-son ile takip edilmeli ve gerekli testler uygulanmalıdır. Doğumdan sonra, bebeğin ciddi kontrollerden geçmesi gerekir.
Yapılan son araştırmalara göre, artık bu hastalıktan, gebe kalmadan önce alınacak önlemler sonucu korunmak mümkündür.
2. ve daha sonraki gebeliklerde anne adayına yapılan bazı testler sonucu verilecek bir madde ile anne karnındaki bebeğin etkilenmesi önlenmektedir.
Herkesin kendi kan grubunu mutlaka bilmesi gerekir.